S

s.
skrót od sensu - w znaczeniu, według

s.
skrót od sine - bez

s.a.
skrót od sine anno

s.amplo
skrót od sensu amplo

s.comb.
skrót od sine combinatione

s.d.
skrót od sine dato

s.desc.
skrót od sine descriptione

s.l. (s.lat, s.lato)
skrót od sensu lato

s.l.
skrót od sine loco

s.m.
skrót od supra mare

s.n.
skrót od sine numero

s.s. (s. str.)
skrót od sensu stricto

sv.
skrót od subvarietas (pododmiana)

Sadzaki
grzyby rozwijające się na roślinach wydzielających słodki sok (np. z rodzaju Ferocactus) lub też na spadzi wydzielanej przez niektóre szkodniki (np. mszyce) - przyjmują postać czarnego nalotu na skórce, cierniach

Sadzonka
odcięty fragment rośliny zdolny do wegetatywnego rozmnażania - ukorzenianiania się i zregenerowania całej rośliny. Rozróżniamy sadzonki liściowe, pędowe i korzeniowe

Saguaro, Sahuaro
miejscowa indiańska nazwa Carnegiea gigantea - jeden z symboli Stanów Zjednoczonych

Salta
prowincja w płn.-zach. Argentynie, głównie w Andach

Salwador
(El Salvador) państwo w Am.Środkowej, powierzchnia górzysta, klimat podrównikowy wilgotny
wyst. m.in. Acanthocereus horridus, Disocactus cinnabarinus, Epiphyllum hookeri, Hylocereus guatemalenis, Opuntia salvadorensis, Peniocereus hirschtianus, Pseudorhipsalis ramulosus i Stenocereus eichlamii

Samopłonność
niezdolność kwiatu do wytwarzania nasion po samozapyleniu, u gatunków o kwiatach obupłciowych jest jednym z przystosowań do obcopylności

Samopylność
(autogamia) zapylanie kwiatu jego własnym pyłkiem, prowadzące do wytworzenia nasion (np. u Mammillaria xaltianguensis),
p. również klejstogamia

Samosiewność
(autochoria) sposób rozsiewania oparty na wykorzystaniu tylko własnych sił rośliny, przejawia się np.: intensywnym wzrostem pędów nasiennych (blastochoria), eksplozywnym wyrzucaniu nasion (ballochoria) czy w możliwości ich poruszania. Umożliwia zwykle przenoszenie nasion na niewielką odleglość. Wspomagane bywa przez obcosiewność

San Juan
prowincja w zach. Argentynie, w Andach i na przedgórzu Andów, przy granicy z Chile

San Luis
prowincja w śr. Argentynie, na przedgórzu Andów

San Luis Potosi
stan w śr. Meksyku na obszarze Mesy Centralnej i w górach Sierra Madre Wsch.

San Martin
departament w Peru

San Pedro
miejscowa nazwa Trichocereus pachanoi
nazwa (św.Piotr) nadana przez Indian ze względu na halucynogenne właściwości - ponieważ to św.Piotr ma klucze do nieba

Santa Catarina
stan w płd. Brazylii, nad. Oceanem Atlantyckim i na Wyżynie Brazyliskiej

Santa Cruz
deptartament we wsch. Boliwii, na wielkiej nizinie od zboczy Andów do granicy z Brazylią i Paragwajem

Santa Cruz
prowincja w płd. Argentynie, nad Oceanem Atlantyckim, na Wyżynie Patagońskiej i w Andach

Santa Fe
prowincja w płn.-wsch. Argentynie na obszarze Gran Chaco i Pampy

Santiago del Estero
prowincja w płn. Argentynie, na obszarze Gran Chaco i na przedgórzu Andów

Santiago
region metropolitalny w śr. Chile

Saő Paulo
stan w płn.-wsch. Brazylii, nad Oceanem Atlantyckim i na Wyżynie Brazyliskiej

Saponiny
trujące glikozydy sterydowe, rozpowszechnione w świecie roślinnym, silnie pieniące się w wodzie
występujące np. w Selenicereus grandiflorus, Eriocereus maritimus, wielu gatunkach Agawy

Saskatchewan
stan w Kanadzie (wyst. tu m.in. Opuntia polyacantha, Opuntia fragilis)

Sawanna
formacja roślinna złożona z traw oraz występujących pojedynczo drzew lub krzewów, charakterystyczna dla obszarów międzyzwrotnikowych, występuje m.in. w Afryce i Am.Południowej (na Wyżynie Brazylijskiej), panują tu wysokie temperatury i występują obfite deszcze przeplatane dłuższymi okresami suszy. Rosną tu kaktusy ciepłolubne

sbf.
skrót od subforma

SD
skrót oznaczający autora opisu - od nazw. księcia Josefa von Salm-Reifferscheid-Dyck'a

sec.
skrót od secundum według, stosownie do

sect.
skrót od sectio - sekcja

sect. nov.
skrót od sectia nova (nowa - po raz pierwszy opisana - sekcja), skrót stosowany po nazwie sekcji, która została utworzona i właśnie opublikowana np. Coryphantha sect. Escobaria sect. nov.

Sekcja
jednostka pomocnicza systematyki roślin, obejmująca kilka gatunków danego rodzaju posiadających wspólne cechy,
np. Mammillaria sekcja Subchydrocholorus Backb. ex Hunt, Coryphantha sekcja Escobaria (Br.&R.) H.E.Moore

Semi-sukulenty
p. półsukulenty

Sensu
(w znaczeniu) - słowo to wstawiamy pomiędzy nazwą rośliny a nazwiskiem autora, wtedy gdy np. kilku autorów różnie definiowało dany gatunek
Borzicactus sensu Ricc., Borzicactus sensu Kimnach
Notocactus sensu Fric, Notocactus sensu Backeberg

Sensu amplo (sensu amplificato, s.amplo)
w znaczeniu rozszerzonym

Sensu lato (s.l., s.lat., s.lato)
w obszernym (rozległym) znaczeniu
np. Agavaceae s.l. - obejmuje rodzaje Yucca, Nolina, Dracaena (obecnie przesunięte do rodziny Dracenaceae

sensu latiore
w szerszym znaczeniu

sensu latissimo
w najszerszym znaczeniu

Sensu stricto (s.s., s.str.)
w ścisłym (wąskim) znaczeniu
np. Agavaceae s.str.

Sensu strictiore
w węższym znaczeniu

Sensu strictissimo
w najwęższym znaczeniu

Sepalum (sepalen)
p. działka kielicha,

ser.
skrót od seria

ser. nov.
skrót od seria nova (nowa seria) - oznacza, że dana jednostka (seria) została utworzona i opublikowana po raz pierwszy
np. Parodia subgen. Parodia ser. Campestrae ser. nov.
Mammillaria sect. Hydrochylus ser. Proliferae ser. nov.

Sergipe
stan w płn.-wsch. Brazylii, nad Oceanem Atlantyckim i na Wyżynie Brazyliskiej

Seria (ser.)
jednostka pomocnicza w systematyce roślin (niższa niż sekcja), obejmująca gatunki jednego rodzaju posiadające wspólne cechy, często tłumaczona jako szereg np. Mammillaria sekcja Subhydrochylus seria Supertextae

Serra do Espinhaco
pasmo górskie we wsch. części Wyżyny Brazylijskiej, w Brazyli (st. Bahia) wys. do 2107 m
wyst. m.in. Melocactus

Sertao
lokalne określenie formacji roślinnej caatinga - suche lasy, zarośla, półpustynne obszary płn.-wsch. Brazylii

Seszele
wyspy na O.indyjskim
wyst. Rhipsalis baccifera ssp. mauritana

sf.
skrót od subforma

Siedlisko
abiotyczny element środowiska, całokształt warunków glebowych, wodnych, klimatycznych, ukształtowanie powierzchni itp., w miejscu występowania danego gatunku roślin lub ich zespołów (siedlisko cieniste, słoneczne, suche itp.)

Sierra Chica
łańcuch górski w prow. Cordoba (śr. Argentyna)

Sierra de Cordoba
pasmo górskie w śr. Argentynie (głównie w prow. Cordoba) (wys. do 2884 m), stoki wschodnie głęboko wcięte dolinami rzek

Sierra de Famatina
pasmo górskie w Argentynie

Sierra Grande
łańcuch górski w prow. Cordoba (śr. Argentyna)

Sierra Leone
państwo na zach. wybrzeżu Afryki
wyst. tylko Rhipsalis baccifera ssp. mauritiana

Sierra Madre del Sur (Sierra Madre Płd.)
łańcuch górski w płd. Meksyku, między przesmykiem Tehuantepec i Kordylierą Wulkaniczną wys. do 3703 m.

Sierra Madre Occidental (Sierra Madre Zach.)
łańcuch górski w zach. Meksyku, obrzeżenie Wyżyny Meksykańskiej (dł. 1300 km, szer. 80-200 km, wys. do 3992 m)

Sierra Madre Oriental (Sierra Madre Wsch.)
łańcuch górski we wsch. Meksyku, obrzeżenie Wyżyny Meksykańskiej (dł. 1200 km, szer 80-200 km, wys. do 3660 m)

Siewka
młodociane stadium rozwoju rośliny nasiennej

Sin.
Sinaloa - skrót stosowany np. w wykazie nasion ze stanowisk naturalnych

Sinaloa
stan w zach. Meksyku, nad Oceanem Spokojnym i w górach Sierra Madre Zach.

sine (s.)
bez

sine anno (s.a.)
bez podania roku

sine combinatione (s.comb.)
bez połaczenia (epitet gatunkowy bez nazwy rodzaju)

sine dato (s.d.)
bez daty

sine descr.
bez opisu - oznacza, ze nie zostal podany pełny opis rosliny (tylko nazwa) - odpowiednik bardziej popularnego n.n. - nomen nudum

sine descr. lat.
bez opisu w języku łacińskim, p. sine lat.diagn.

sine design. typ.
p. sine typus

sine icone (sine ic.)
bez ilustracji (rysunku)

sine indicatione (sine indic.)
bez oznaczenia

sine lat. diagn.
bez łacińskiej diagnozy - oznacza, że roślina została opisana, lecz nie dokonano opisu w języku łacińskim (co jest zgodnie z Międzynarodowym Kodeksem Nomenklatury Botanicznej warunkiem koniecznym uznania nowego gatunku)
np. Quiabentia pereziensis Backbg. 1956 ex Ritter 1980 n.n. sine lat. diagn.

sine loco (s.l.)
bez oznaczenia miejsca znalezienia

sine loco exacto
bez dokładnej lokalizacji - tzn. bez podania dokładnego miejsca występowania (stanowiska)
np. Gymnocalycium nigriareolatum v. densispinum (Typ: Argentyna, sine loco exacto)

sine nomine (sine nom.)
bez nazwy

sine numero (s.n., sine num.)
roślina bez numeru polowego, np. Notocactus nilsonii Stockinger s.n., oznacza że roślina zebrana i opisana przez Francisco Stockingera nie posiada numeru polowego

sine typus (sine design. typ.)
bez typu (bez określenia typu) - oznacza, że roślina zostala opisana, lecz nie został odpowiednio zabezpieczony, lub został zagubiony okaz typowy (p. typ)
np. Mammillaria carmenae Castan. 1953 sine typus - odnaleziona i opisana (bez ustalenia typu) przez Castaneda w 1953 r., powtórnie odnaleziona przez A.B.Lau'a w 1977 i zabezpieczona jako neotyp

Sizal (sisal)
nazwa handlowa twardego włókna otrzymywanego z liści agawy (Agava sisalana), używany jako surowiec do wyrobu mat, powrozów i do tkanin artystycznych

Skaliste Góry
wschodni łańcuch Kordylierów w USA i Kanadzie dł. ok. 3000 km, szer. 70-560 km

Skaryfikacja
zabieg przyspieszający kiełkowanie nasion, polegający na uszkodzeniu lub usunięciu łupiny nasiennej, stosowany u nasion o szczególnie grubej łupinie, w warunkach naturalnych zachodzi w wyniku działania enzymów w przewodzie pokarmowym zwierząt (endozoochoria)
p. stratyfikacja

SKG
Schweizerische Kakteen-Gesellschaft - Szwajcarskie Towarzystwo Kaktusowe

Sklerenchyma
p. twardzica

Sklerofity
kserofity właściwe, rośliny przystosowane do wegetacji w suchych siedliskach, w przeciwieństwie do sukulentów nie oszczędzają wody (kiedy jest pod dostatkiem), gdy zabraknie wykorzystują mechanizmy pozwalające ograniczyć transpirację i przeżyć okres suszy (liście twarde, błyszczące, skórzaste pokryte kutykulą i włoskami, zredukowane, igiełkowate, łuskowate lub w postaci cierni, zwężone aparaty szparkowe itp.)

Skórka
(epiderma) powierzchniowa, zwarta warstwa komórek okrywająca części pochodzenia pedowego: łodygi, liście, elementy kwiatów, owoce, charakteryzuje się brakiem przestworów międzykomórkowych i obecnością aparatów szparkowych (co zapobiega nadmiernej transpiracji); pokryta jest warstwą kutykula

Skórnia
(egzoderma) powierzchniowa, okrywająca tkanka korzenia, pełni funkcję ochronną, powstaje w korzeniach większości roślin

Skrobia
roślinny cukier zapasowy gromadzony przez rośliny wyższe, produkt fotosyntezy

Skrytonasienność
p. cryptocarpa

s.l.
skrót od sensu lato

SLP
San Luis Potosi - skrót stosowany np. w wykazie nasion ze stanowisk naturalnych

Słonorośla
(halofity) rośliny przystosowane do życia na glebach silnie zasolonych, obfitujących w łatwo rozpuszczalne sole: chlorki, węglany i siarczany sodu i magnezu (w lagunach, na wybrzeżach morskich, słonych pustyniach, pułpustyniach, stepach), dzięki wysokiemu ciśnieniu osmotycznemu mogą pobierać wodę ze słonej gleby

Słupek
żeński element kwiatu roślin okrytozalążkowych powstały przez zrośnięcie owocolistków, organ rozmnażania płciowego składający się z zalążni (w niej rozwijają się zalążki), szyjki słupka i ze znamienia słupka na którym kiełkują ziarna pyłku

Słupkowie
wewnętrzna część kwiatu roślin okrytonasiennych zbudowana z jednego lub kilku słupków

s.m.
skrót od supra mare

Sok komórkowy
wodny roztwór substancji mineralnych i organicznych wypełniających wakuole

Sok mleczny
p. lateks

Somatyczne komórki
komórki z których zbudowane są organy wegetatywne roślin oraz płonne części organów generatywnych nie biorące bezpośredniego udziału w rozmnażaniuu płciowym (czyli wszystkie komórki oprócz komórek płciowych)

Sonora
stan w płn.-zach. Meksyku, nad Zat. Kalifornijską, przy granicy z USA, obszary pustynne

Soroco
miejscowa nazwa (płd.Ekwador) słodkich, jadalnych owoców Espostoa lanata

sp.
skrót od species (gatunek) - w połączeniu z nazwą rodzaju określa gatunek rośliny, który nie został określony i naukowo sklasyfikowany (np. Cereus sp., Melocactus sp.). Może zawierać dodatkowe informacje np. numer polowy (Echinopsis sp. LAU 400) czy miejsce występowania (Notocactus sp. Tolomban). Stosujemy również wtedy, gdy nie jesteśmy pewni przynależności gatunkowej rośliny.

sp.div.
skrót od species diversae - różne gatunki

sp.nov.
p. spec. nov.

sp. nov. in obs.
?

spec.
skrót od species (gatunek), p. sp.

spec.nov.
skrót od species novae (nowy gatunek), oznacza, że gatunek po którym występuje skrót został po raz pierwszy opisany i opublikowany

Species (sp., spec.)
p. gatunek, sp.

Species novae
nowy (nie opisany) gatunek

Spermatophyta
p. nasienne rośliny, p. systematyka kaktusów

sphalm.
skrót od sphalmate (z błędem) - stosowany do wskazania błędu w pisowni nazwy

Spichrzowy korzeń
p. korzeń spichrzowy

Spichrzowy miękisz
p. miękisz spichrzowy

Spina
cierń, kolec

Spoczynek nasion
stan w którym nasiona są niezdolne do kiełkowania, przyczynami mogą być: nieodpowiednie warunki środowiska (względny) oraz niedojrzałość zarodka, twarde łupiny nasienne, obecność inhibitorow kiełkowania itp. (bezwzględny)

spp.
liczba mnoga od species - skrót umieszczony po nazwie rodzaju oznacza wszystkie rośliny z danego rodzaju,
np. Turbinicarpus spp. - dotyczy wszystkich gatunków rodzaju Turbinicarpus

sq.
skrót od sequens - następny, następujący

Sri Lanca
państwo w płd. Azji na wyspie Cejlon, powierzchnia nizinna, na płd. płaskowyż, klimat zwrotnikowy, wilgotny, z kaktusów występuje tylko Rhipsalis baccifera

s.s.
skrót od sensu stricto

ssp.
skrót od subspecies - podgatunek

ssp.nov.
skrót od subspecies novae - nowy podgatunek

st. nov.
skrót od status novus, p. stat.nov.

Stamina
p. pręcik

Stanowisko, stanowisko naturalne
określone geograficznie miejsce występowania przedstawiciela danego gatunku, rośliny, płatu roślinności itp.,

Stany Zjednoczone
państwo w Ameryce Północnej
wyst. kaktusy z rodz. Acanthocereus, Ariocarpus, Astrophytum, Bergerocactus, Carnegiea, Coryphantha, Echinocactus, Echinocereus, Epithelantha, Escobaria, Ferocactus, Harrisia, Lophophora, Mammillaria, Neolloydia, Opuntia, Pachycereus, Pediocactus, Pereskia, Pilosocereus, Rhipsalis, Thelocactus, Stenocereus, Selenicereus, Sclerocactus

stat.
skrót od status (pozycja, ranga) - oznacza przypisanie danej rośliny do taksonu o odpowiedniej randze, określenie czy jest to gatunek, odmiana, forma itp. Zmiana pozycji to np. przeniesienie rośliny z pozycji odmiany do formy (w ramach tego samego rodzaju), p. comb., stat. nov.

stat.illeg.
skrót od status illegitimus (pozycja nieuprawniona) - pozycja ustalona niezgodnie z regułami Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Botanicznej
np. Weingartia subgen. Spegazzinia (Backbg.)Brandt. stat.illeg. (dla Spegazzinia Backbg. nom illeg. 1934, Weingartia Werderm. 1937) - ranga podrodzaju Spegazzinia jest nieuprawniona ponieważ jest oparty na tym samym co dla rodzaju Weingartia typie (Weingartia fidaiana). Powinna ona brzmieć Weingartia subgen. Weingartia (tzw. autonim), p. także comb.illeg., nom. illeg.

stat.nov. (st. nov.)
skrót od status novus (nowa pozycja, ranga) - skrót stosowany gdy nastąpiła zmiana pozycji rośliny (rodzaj, gatunek, odmiana, forma itp.), tzn. gdy została ona przeklasyfikowana w ramach rodzaju (z gatunku na odmianę), w ramach gatunku (z odmiany na formę) lub odwrotnie itp.
np. zmiana Echinocereus rotatus na Echinocactus pectinatus v. rotatus stat. nov. - tu gatunek Echinocactus rostratus został zredukowany do rangi odmiany, p. także comb. nov.

stat. et comb. nov.
skrót od status et combinatio nova
p. comb. et stat. nov.

Stela
p. walec osiowy

Stenotermiczne gatunki
gatunki o wąskiej skali wymagań termicznych (p. eurytermiczne gatunki)

Stenotopowe gatunki
gatunki nie wytrrzymujące większych zmian czynników środowiska (temperatura, wilgotność, zasolenie itp.), ściśle wyspecjalizowane i o ograniczonym zasięgu (p. gatunki eurytopowe)

Step
suchoroślowa, bezdrzewna, trawiasta formacja roślinna (z domieszką bylin), wyst. na czarnoziemach w strefie umiarkowanej o klimacie kontynentalnym (gorace lata, mroźne zimy, suma opadów ok. 400 mm - opady bywają obfite, ale pojawiają się tylko w krótkich okresach czasu), w Am. Północnej - preria, w Am. Południowej - pampa

Stigma
znamię słupka

Stipulae
p. przylistki

Stratyfikacja
zabieg pobudzający nasiona do kiełkowania, przetrzymywanie nasion, przez kilka tygodni do kilku miesięcy, w obniżonej temp. (3-5 oC) w wilgotnym dobrze przewietrzanym podłożu - przerywa spoczynek nasion spowodowany wysokim stężeniem inhibitorów kiełkowania
p. spoczynek nasion, skaryfikacja

Stricte (stric.)
ściśle, dokładnie

Stylus
p. szyjka słupka

subcl.
skrót od subclassis - subklasa, podklasa
p. taksonomia

Suberyna
wielkocząsteczkowy polimer kwasów tłuszczowych, charakterystyczny składnik skorkowaciałych ścian komórkowych, p. korek

Suberynizacja
p. korkowacenie

subfam.
skrót od subfamilia - podrodzina

Subforma (sf., sbf., subf.)
jednostka klasyfikacyjna w systematyce organizmów określająca różnice morfologiczne na ogół drugorzędne (i mniej istotne niż w formie), pojawiające się tylko u niektórych osobników populacji (danego gatunku) i nie zawsze przekazywane potomstwu

Subgenus (sg., subg., subgen.)
np: Mammillaria Haw. subgen Oehmea (F.Buxb.) Hunt.
p. podrodzaj

subsec.
skrót od subsectio - podsekcja (jednostka taksonomiczna niższa od sekcji)
p. taksonomia

subser.
skrót od subseries - podseria

subsp.
skrót od subspecies

Subspecies (ssp., subsp.)
p.podgatunek

subvar.
skrót od subvarietas - pododmiana

"Succulenta"
holenderskie czasopismo o kaktusach i innych sukulentach

Succulents
p. sukulenty

Sucha zgnilizna
choroba grzybowa powodująca powstawanie owalnych czerwonobrunatnych plam z żółtym brzegiem, tkanka twardnieje, robi się sucha a następnie wypada, atakuje przeważnie opuncje i kaktusy kolumnowe

Suchorośla
p.kserofity

Sukulenty
(rosliny gruboszowate) część roślin sucholubnych (kserofitów) wyróżniająca się zdolnością gromadzenia wody w silnie rozwiniętych tkankach miękiszowych, a przez to przystosowana do znoszenia długotrwałej suszy. Charakteryzują się grubymi mięsistymi pędami lub liśćmi (czasami zredukowanymi do cierni) i ograniczoną, dzięki grubej skórze, redukcji liści itp., transpiracją. Powierzchniowy system korzeniowy umożliwia im sprawne pobieranie wody w okresie deszczowym. Ze względu na organ w którym magazynowana jest woda dzielimy je na liściowe (np. agawa, aloes), pędowe (np. kaktusy) i rzadko spotykane korzeniowe. Sukulenty nie stanowią zwartej grupy z systematyce roślin - należą do różnych grup systematycznych nieraz bardzo odległych z ewolucyjnego punktu widzenia (podstawą klasyfikacji roślin jest budowa kwiatów i owoców a w mniejszym stopniu liści, pędów itp.).

Do sukulentów należą rośliny z ok. 60 rodzin:
W tym z klasy Jednoliściennych: Agavaceae (agawowate), Liliaceae (liliowate), Commelinaceae (kommelinowate)
z klasy Dwuliściennych: Crassulaceae (gruboszowate), Euphorbiaceae (wilczomleczowate), Asclepiadaceae (trojeściowate), Compositae (złożone), Mesembrianthemaceae (przypołudnikowate), Cactaceae (kaktusowate)
i inne

"Super Kabuto"
wyhodowana przez japończyków forma Astrophytum asterias wyróżniająca się wyjątkowo silnym okłaczeniem, odznacza się mniejszymi (od formy Miracle Kabuto) wymiarami (do ok. 8cm średnicy), mniejszymi areolami i puszystymi kłaczkami

supra mare
nad morzem (wysokość nad poziomem morza)

Surinam
(do 1975 r. Gujana Holenderska), państwo w Am.Południowej, powierzchnia nizinna, na północy Wyżyna Gujańska, klimat równikowy i podrównikowy wilgotny
wyst. Cereus hexagonus, Epiphyllum phyllanthus, Hylocereus lemairei, H.scandens, Melocactus neryi, Pereskia aculeata, Rhipsalis crispata, R.occidentalis, Selenicereus setaceus

sv.
skrót od subvarietas (pododmiana)

Sympatryczne gatunki
blisko spokrewnione, występujące na tym samym terenie, nie krzyżujące się gatunki (lub odmiany jednego gatunku), powstałe ewolucyjnie wskutek izolacji ekologicznej i rozrodczej (np. kwitnące w różnym okresie, zapylane przez różne gatunki owadów itp.)
p. allopatryczne gatunki

Syn.
skrót od synonymum - synonim

Synonim
jeżeli roślina jest znana pod kilkoma nazwami, to chronologicznie pierwsza (p. zasada pierwszeństwa) jest obowiązującą a pozostałe są synonimami. Są rośliny, które mają kilka, kilkadziesiąt, a nawet ok. 100 (!) synonimów
np. Cylindropuntia imbricata, Cereus imbricatus, Cactus cylindricus, Opuntia arborescens, Opuntia decipiens, Opuntia exuviata to różne nazwy tej samej rośliny - Opuntia imbricata; podobnie Austrocephalocereus dybowskii, Cephalocereus dybowskii, Coleocephalocereus dybowskii, Gerocereus dybowskii to różne nazwy dla Espostoopsis dybowskii

Syntyp
to jeden z dwu lub większej liczby okazów wymienionych przez autora opisu botanicznego rośliny w przypadku gdy:
- nie wskazał on jednego okazu rośliny, który posłużył mu do opisu (holotypu), lub
- wskazał jednocześnie więcej niż jeden typ

System
hierarchiczny układ taksonów (grup organizmów) różnej rangi uporządkowany wg określonych kryteriów. Naturalne systemy oparte na kryteriach pokrewieństwa i podobieństwa

System binominalny
p.binominalny system

System korzeniowy
zbiór wszystkich korzeni występujących w roślinie po osiągnięciu dojrzałości (np. korzenie powierzchniowe, wiązkowe, palowe itp.)

Systematyka roślin
nauka zajmująca się m.in. opisywaniem, nazwenictwem, porządkowaniem gatunków na podstawie ich pokrewieństwa i filogenezy oraz łączeniem niższych jednostek systematycznych (taksonów) w coraz wyższe, ułożone hierarchicznie grupy (gatunki w rodzaje, rodzaje w rodziny itd.)
p. także taksonomia

Systematyka kaktusów
Miejsce kaktusów w systematyce: wg dawnej klasyfikacji

Królestwo roślin - Plantae
Gromada - Nasienne (Spermatophyta)
Podgromada - Okrytonasienne (Angiospermae)
Klasa - Dwuliścienne (Dicotyledonae)
Podklasa - Bezpłatkowe (Apetalae)
Rząd - śródłożne (Centrospermae)
Rodzina - Kaktusowate (Cactaceae)

Obecnie:

Królestwo jądrowych - Eukaryota
Podkrólestwo roślin - Phytobionta (poprzednio królestwo Plantae)
Gromada - Lądowe,Telomophyta
Podgromada - Magnoliophytina (poprzednio Angiospermae)
Klasa - Magnoliopsida (poprzednio Dicotyledonae)
Podklasa - Caryophyllidae, GoŸdzikowate (poprzednio Apetalae ?)
Rząd - Caryophyllales, GoŸdzikowce (poprzednio Centrospermae)
Rodzina - Kaktusowate (Cactaceae)
nie ma obecnie odpowiednika Gromady Nasienne (Spermatophyta, Magnoliopyhyta), które weszły do ogromnej gromady Telomophyta

Systematyka kaktusów
Podział roślin w rodzinie Cactaceae:

1) 3 podrodziny:
a) Pereskioideae - rośliny posiadające liście;
b) Opuntioideae - rośliny z liśćmi zredukowanymi i glochidami,
c) Cereoideae - rośliny bez liści

2) 100-220 rodzajów (podzielone na podrodzaje, sekcje, grupy, podgrupy)

3) ok. 1500-3000 gatunków oraz

4) podgatunki (ssp.), odmiany (var.), formy (f.)

Systematyka kaktusów
Historia:

1492 - Krzysztof Kolumb przywozi pierwsze kaktusy z rodz. Melocactus i Opuntia do Europy

1735 - Karol Linneusz umieszcza 22 znane gatunki kaktusów w rodzaju Cactus podzielonym na 4 sekcje (Echinomelocacti, Cerei erecti, Cerei repens i Opuntiales

1768 - Miller (27 gatunków) dzieli rodzinę kaktusowatych na 4 rodzaje (Cactus, Cereus, Opuntia, Peireskia)

1837 - Georg Pfeiffer dzieli 422 gatunki kaktusów na 10 rodzajów "Enumeratio diagnostica Cactacearum"

1850 - Josef Salm-Dyck (ok 800 gatunków) dzieli na podrodziny Cactaceae rotatae i Cactaceae tabulosae i wyróżnia 20 rodzajów "Cacteae in horto Dyckensi cultae"

1903 - Karol Schumann (1263 gatunki) dzieli na 21 rodzajów "Gesamtbeschreibung Kakteen"

1919-23 - Britton i Rose (1235 gatunków) dzielą na 124 rodzaje "The Cactaceae"

Curt Backeberg (ok. 3000 gatunków) wyróżnia 233 rodzaje "Die Cactaceae"

1999 - David Hunt redukuje ilość gatunków do ok. 1500 a ilość rodzajów do ok. 100 "Cactaceae CITES Checklist"

Systemiczne środki
p. środki systemiczne

Szara pleśń
choroba grzybowa powodująca powstawanie na pędach ran o zapadniętej gnijącej powierzchni z niewyraźnie zaznaczonymi brzegami, którą pokrywa brunato-szary pylący nalot. Często atakuje siewki i sadzonki, rzadziej dorosłe kaktusy

Szczepienie
sposób rozmnażania wegetatywnego, zabieg dzięki któremu można połączyć dwie rośliny w jeden organizm zdolny do dalszego rozwoju, stosujemy: w celu przyśpieszenia wzrostu i kwitnienia, w przypadku form bezchlorofilowych, by ratować ginącą roślinę, by umożliwić hodowlę gatunków trudnych

Szereg
p. seria

Szew
(raphe) wydłużona bruzda na powierzchni nasienia będąca pozostałością po przylegającym wcześniej w tym miejscu sznureczku

Szklistość pędów
zmiany spowodowane zwykle przemarznięciem rośliny - nawet w temp. ok. 0 oC

Szkodniki
p. choroby inwazyjne

Sznureczek
element łączący zalążek z łożyskiem roślin okrytonasiennych, doprowadzający wodę i składniki odżywcze do zalążka

Szparkowe aparaty
p. aparaty szparkowe

Szyjka korzeniowa
strefa przejściowa rośliny pomiędzy korzeniami a łodygą (u kaktusów szczególnie wrażliwa na nadmiar wody)

Szyjka słupka (griffel, stylus)
płonny, zwężony element składowy słupka, łączy zalążnię ze znamieniem, nadaje znamieniu słupka ułożenie ułatwiające zapylenie